(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 168

॥ శ్రీః ॥
5.168. అధ్యాయః 168
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ కర్ణస్యార్ధరథత్వే కథితే తేన భూష్మోపాలంభనపూర్వకం తజ్జీవితావధి స్వేన యుద్ధాకరణప్రతిజ్ఞా ॥ 1 ॥
భీష్మేణ కర్ణగర్హణే దుర్యోధనేన భీష్మంప్రతి సాంత్వనపూర్వకం పరసేనాయాం రథాతిరథసంఖ్యానప్రార్థనా ॥ 2 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

భీష్మ ఉవాచ। 5-168-0x(3872)(37659)
అచలో వృషకశ్చైవ సహితౌ భ్రాతరావుభౌ ।
రథౌ తవ దురాధర్షౌ శత్రూన్విధ్వంసయిష్యతః ॥ 5-168-1(37660)
బలవంతౌ నరవ్యాఘ్రౌ దృఢక్రోధౌ ప్రహారిణౌ।
గాంధారముఖ్యౌ తరుణౌ దర్శనీయౌ మహాబలౌ ॥ 5-168-2(37661)
సఖా తే దయితో నిత్యం య ఏష రణకర్కశః ।
ఉత్సాహయతి రాజంస్త్వాం విగ్రహే పాండవైః సహ ॥ 5-168-3(37662)
పరుషః కత్థనో నీచః కర్ణో వైకర్తనస్త్రవ ।
మంత్రీ నేతా చ బంధుశ్చ మానీ చాత్యంతముచ్ఛ్రితః ॥ 5-168-4(37663)
ఏష నైవ రథః పూర్ణో న చాప్యతిరథో రణే ।
వియుక్తః కవచేనైష సహజేన విచేతనః ॥ 5-168-5(37664)
కుండలాభ్యాం చ దివ్యాభ్యాం వియుక్తః సతతం ఘృణీ ।
అభిశాపాచ్చ రామస్య బ్రాహ్మణస్య చ భాషణాత్ ॥ 5-168-6(37665)
కరణానాం వియోగాచ్చ తేన మేఽర్థరథో మతః।
నైష ఫాల్గునమాసాద్య పునర్జీవన్విమోక్ష్యతే॥ 5-168-7(37666)
తతోఽబ్రవీత్పునర్ద్రోణః సర్వశస్త్రభృతాం వరః।
ఏవమేతద్యథాఽఽత్థ త్వం న మిథ్యాస్తి కదాచన ॥ 5-168-8(37667)
రణేరణేఽభిమానీ చ విముఖశ్చాపి దృశ్యతే।
ఘృణీ కర్ణః ప్రమాదీ చ తేన మేఽర్ధరథో మతః ॥ 5-168-9(37668)
సంజయ ఉవాచ। 5-168-10x(3873)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు రాధేయః క్రోధాదుల్ఫాల్య లోచనే ।
ఉవాచ భీష్మం రాధేయస్తుదన్వాగ్భిః ప్రతోదవత్ ॥ 5-168-10(37669)
పితామహ యథేష్టం మాం వాక్శరైరుపకృంతసి ।
అనాగసం సదా ద్వేషాదేవమేవ పదేపదే ॥ 5-168-11(37670)
మర్షయామి చ తత్సర్వం దుర్యోధనకృతేన వై ।
త్వం తుం మాం మాన్యసే మందం యథా కాపురుషం తథా ॥ 5-168-12(37671)
భవానర్ధరథో మహ్యం మతో వై నాత్ర సంశయః ।
సర్వస్య జగతశ్చైవ గాంగేయో న మృషా వదేత్ ॥ 5-168-13(37672)
కురూణామహితో నిత్యం న చ రాజాఽవబుధ్యతే ।
కో హి నామ సమానేషు రాజసూదారకర్మసు ॥ 5-168-14(37673)
తేజోవధమిమం కుర్యాద్విభేదయిషురాహవే ।
యథా త్వం గుణవిద్వేషాదపరాగం చికీర్షసి ॥ 5-168-15(37674)
న హాయనైర్న పలితైర్న విత్తైర్న చ బంధుభిః ।
మహారయత్వం సంఖ్యాతుం శక్యం క్షత్రస్య కౌరవ ॥ 5-168-16(37675)
బలజ్యేష్ఠం స్మృతం క్షత్రం మంత్రజ్యేష్ఠా ద్విజాతయః ।
ధనజ్యేష్ఠాః స్మృతా వైశ్యాః శూద్రాస్తు వయసాఽధికాః ॥ 5-168-17(37676)
యథేచ్ఛకం స్వయం బ్రూయా రథానతిరథాంస్తథా।
కామద్వేషసమాయుక్తో మోహాత్ప్రకురుతే భవాన్ ॥ 5-168-18(37677)
దుర్యోధన మహాబాహో సాధు సంయగవేక్ష్యతాం।
త్యజ్యతాం దుష్టభావోఽయం భీష్మః కిల్బిషకృత్తవ ॥ 5-168-19(37678)
భిన్నా హి సేనా నృపతే దుఃసంధేయా భవత్యుత।
మౌలా హి పురుషవ్యాఘ్ర కిము నానాసముత్థితాః ॥ 5-168-20(37679)
ఏషాం ద్వైధం సముత్పన్నం యోధానాం యుధి భారత।
తేజోవధో నః క్రియతే ప్రత్యక్షేణ విశేషతః ॥ 5-168-21(37680)
రథానాం క్వచ విజ్ఞానం క్వచ భీష్మోఽల్పచేతనః ।
అహమావారయిష్యామి పాండవానామనీకినీం ॥ 5-168-22(37681)
ఆసాద్య మామమోఘేషుం గమిష్యంతి దిశో దశ।
పాండవాః సహపంచాలాః శార్దూలం వృషభా ఇవ ॥ 5-168-23(37682)
క్వచ యుద్ధం విమర్దో వా మంత్రే సువ్యాహృతాని చ।
క్వచభీష్మో గతవయామందాత్మా కాలచోదితః ॥ 5-168-24(37683)
ఏకాకీ స్పర్ధతి నిత్యం సర్వేణ రమతా సహ ।
న చాన్యం పురుషం కంచిన్మన్యతే మోఘదర్శనః ॥ 5-168-25(37684)
శ్రోతవ్యం ఖలు వృద్ధానమితి శాస్త్రనిదర్శనం ।
న త్వేవ హ్యతివృద్ధానాం పునర్బాలాహి తే మతాః ॥ 5-168-26(37685)
అహమేకో హనిష్యామి పాండవానానీకినీం ।
సుయుద్ధే రాజ్యశార్దూల యశో భీష్మం గమిష్యతి ॥ 5-168-27(37686)
కృతః సేనాపతిస్త్వేష త్వయా భీష్మో నరాధిప।
సేనాపతౌ యశో గంతా న తు యోధాన్కథంచన ॥ 5-168-28(37687)
నాహం జీవతి గాంగేయే యోత్స్యే రాజన్కథంచన।
హతే భీష్మే తు యోద్ధాఽస్మి సర్వైరేవ మహారథైః ॥ 5-168-29(37688)
భీష్మ ఉవాచ। 5-168-30x(3874)
సముద్యతోయం భారో మే సుమహాన్సాగరోపమః।
ధార్తరాష్ట్రస్య సంగ్రామే వర్షపూగాభిచింతితః ॥ 5-168-30(37689)
తస్మిన్నభ్యాగతే కాలే ప్రతప్తే రోమహర్షణే ।
మిథో భేదో న మే కార్యస్తేన జీవసి సూతజ ॥ 5-168-31(37690)
న హ్యహం త్వద్య విక్రంయ స్థవిరోఽపి శిశోస్తవ।
యుద్ధశ్రద్ధామహం ఛింద్యాం జీవితస్య చ సూతజ ॥ 5-168-32(37691)
జామదగ్ర్యేన రామేణ మహాస్త్రాణి విముంచతా।
న మే వ్యథా కృతా కాచిత్త్వం తు మే కి కరిష్యసి ॥ 5-168-33(37692)
కామం నైతత్ప్రశంసంతి సంతః స్వబలసంస్తవం।
వక్ష్యామి తు త్వాం సంతప్తో నిహీన కులపాంసన ॥ 5-168-34(37693)
సమేతం పార్థివం క్షత్రం కాశిరాజస్వయంవరే ।
నిర్జిత్యైకరథేనైవ యాః కన్యాస్తరసాహృతాః ॥ 5-168-35(37694)
ఈదృశానాం సహస్రాణి విశిష్టానామథో పునః ।
మయైకేన నిరస్తాని ససైన్యాని రణాజిరే ॥ 5-168-36(37695)
త్వాం ప్రాప్య వైరపురుషం కురూణామనయో మహాన్।
ఉపస్థితో వినాశాయ యతస్వ పురుషో భవ ॥ 5-168-37(37696)
యుధ్యస్వ సమరే పార్థం యేన విస్పర్ధసే సహ ।
ద్రక్ష్యామి త్వాం వినిర్ముక్తమస్మాద్యుద్ధాత్సుదుర్మతే ॥ 5-168-38(37697)
తమువాచ తతో రాజా ధార్తరాష్ట్రః ప్రతాపవాన్ ।
మాం సమీక్షస్వ గాంగేయ కార్యం హి మహదుద్యతం ॥ 5-168-39(37698)
చింత్యతామిదమేకాగ్రం మమ నిఃశ్రేయసం పరం।
ఉభావపి భవంతౌ మే మహత్కర్మ కరిష్యతః ॥ 5-168-40(37699)
భూయశ్చ శ్రోతుమిచ్ఛామి పరేషాం రథసత్తమాన్ ।
యే చైవాతిథాస్తత్ర యే చైవ రథయూథపాః ॥ 5-168-41(37700)
బలాబలమమిత్రాణాం శ్రోతుమిచ్ఛామి కౌరవ ।
ప్రభాతాయాం రజన్యాం వై ఇదం యుద్ధం భవిష్యతి ॥ ॥ 5-168-42(37701)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి రథాతిరథసంఖ్యానపర్వణి అష్టషష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-168-5 విచేతనః మూర్ఖః ॥
5-168-6 ఘృణీ నిందకః ॥
5-168-7 కరణానా సహజకవచాదీనాం ॥
5-168-13 భవాన్ కర్ణోఽధరథో మహ్యం మమ మత ఇతి గాంగేయో వదేత్తన్న మృషేతి సర్వస్య జగతో మత ఇతి సంబంధః ।
త్వద్వాక్యాత్సర్వేపి మామవమంస్యంత ఇతి భావః । గాంగేయ న మృషావదే ఇతి ఖo ఘo పాఠః ॥
5-168-15 అపరాయాం ద్వేషం ॥
5-168-18 ప్రకురుతే ప్రకారం భేదం కురుతే। ప్రకారస్తుల్యభేదయోరితి విశ్వః ॥
5-168- పారంపర్యాగతాః తేపి భిన్నాః సంతో దుఃసధేయా భవంతి నానా పృథక్భూతాః ఏకకకార్యార్థం ...........

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.